اهمیت امنیت

سلایدر

نویسنده: محمد مروان

ترجمه: عبدالحکیم عطائی / عضو مرکز مطالعات اندیشه و دعوت اسلامی ـ افغانستان

تعریف امنیت

امنیت در لغت عبارت است از: اطمینان؛ نترسیدن؛ صداقت؛ امانت‌داری؛ اعتماد و آرامش قلبی و درونی. چنانکه می‌گویند: فلانی شخص امین و معتمدی است، یعنی همه را امان می‌دهد و مردم بدو اعتماد دارند و او را امین می‌شمارند و سخنش را می‌شنوند و از او هیچ هراسی ندارند که روزی به آن‌ها خیانت کند یا به حریم‌شان تجاوز نماید؛ پس «امنیت» ضد خوف و هراس است و «امانت» ضد خیانت و چپاول است و «مأمن» مکان ایمن را گویند و «آمن» کسی است که دیگران و افراد درمانده و بی‌بضاعت را امان می‌دهد.

اما تعریفات اصطلاحی امنیت بر وفق معنا و مفهوم گستردۀ آن بسیار وسیع است و دانشمندان، نویسندگان و آگاهان امور سیاسی و امنیتی، امنیت را به اشکال مختلف و معانی گوناگونی تعریف کرده‌اند ولی تمامی تعریفات در مضمون و هدف اساسی آن که همانا گذر زندگی بشری در سایه امنیت و سلامتی و به شکلی که انسان‌ها کریمانه زندگی کنند، باهم اتحاد دارند؛ چنانکه در یکی از تعریفات آمده است: امنیت مطلقاً ضد خوف و هراس است و عبارت است از حالتی که انسان‌ها در آن در آرامش کامل و اطمینان خاطر زندگی کنند و جامعه بشری، جامعه‌ی مطمئنی باشد.

امنیت نتیجه و ماحصل تلاش‌های بی‌وقفه ولی امر و تسلط کامل او بر اتفاقات پیرامون او است که روزانه با آن‌ها مواجه می‌شود؛ به گونه‌ای که جهت تحقق اهداف درازمدت خود، از هر گونه تاکتیک و موقف استراتژیکی استفاده کرده و از هر فرصتی بیشترین بهره را برده و در برابر همه‌ی مخالفان، دشمنان و اخلال‌گران امنیت و آرامش رعیت خود، موقف قوی و ختم بالخیری داشته باشد؛ لذا با در نظر داشت این اهداف، وسایل و عوامل امنیت و علاوه بر این، با فرضیه تسلط کامل ولی امر بر امور و اوضاع پیرامونش، می‌توانیم «امنیت» را این‌گونه تعریف کنیم:

امنیت، عبارت است از مجموعه اجراءات عملیِ امنیتی که دولت در خلال تشکیلات عسکری و آمادگی‌های نظامی اش در برابر دشمنان و بیداری کامل و مهارت‌های بی‌نظیرش به هدف تأمین امنیت رعیت و ملتش اتخاذ می‌کند تا زندگی توأم با آرامش را برای‌شان به ارمغان بیاورد و تضمین کند و در عین حال، اسرارشان را رازداری کرده و از اهداف مشروع‌شان پشتیبانی کند و مصالح حیات‌بخش داخلی‌شان را تأمین نماید و تهدیدات خارجی را نیز دفع کند.

همچنین می‌توانیم امنیت را این‌گونه تعریف کنیم:

عبارت است از مجموعه قواعد و وسایل قانونی که از جانب دولت به قصد توانمندسازی قوا و نظام و تثبیت حمایت داخلی و خارجی در برابر تمامی خطرات عارضه و احتمالی  تطبیق و اجرا می‌شوند.

اهمیت امنیت

امنیت با تمامی صورت‌هایش برای فرد فرد جامعه و برای همه احزاب و گروه‌ها از اهمیت ویژه‌ی برخوردار است؛ به نحوی که می‌توان آنرا این‌گونه تشریح کرد:

امنیت، هدفی است که تمامی تمدن‌ها، نهضت‌ها و امت‌ها در عصرهای مختلف برای به دست آوردن آن تلاش و تقلا کرده‌اند و همچنین غایت و مقصودی است که همه جوامع بشری و تمدن‌های انسانی معاصر در جست‌وجو و تکاپوی آن هستند. کما آنکه تمامی شرایع آسمانی بر تأمین امنیت تأکید کرده‌اند؛ چراکه وقوع انکشافات بشری، تحقق پیشرفت‌های انسانی و تثبیت استمرار و امتداد هستی جوامع، فقط در سایه امنیت سراسری و پایدار ممکن است و طوری که دیده می‌شود، دولت‌ها همواره در صدد تامین امنیت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی خود هستند و تأمین امنیت خارجی نیز در صدر لیست کاری‌شان قرار دارد و این درحالیست که می‌دانند اگر امنیت نباشد، چاشنی پیشرفت‌هایشان خنثی می‌شود، نور امید آینده شان افول می کند و خاموش می‌شود و چشمه تمناهایشان می‌خشکد و خرمن آرزوهایشان آتش می‌گیرد که سرانجام، ناامنی قطار سریع‌السیر تقدم و ترقی‌شان را از ریل خارج می‌کند.

براین‌اساس، وجود عناصر کامل امنیت که تحقق آن‌ها در هر جامعه‌ای حاکی است از فردای بهتر و آینده روشن‌تر، عبارتند از: امنیت اجتماعی؛ امنیت دینی؛ امنیت فرهنگی و امنیت اقتصادی.

امنیت یکی از مهم‌ترین عناصر حیات بشری و یکی از ضروریات اساسی زندگی انسان‌ها است. امنیت، نعمتی است که از زندگی انسان جدا نمی‌شود و چون سایه هر چیزی، با زندگی همگام و همراه است که زندگی بشری منهای آن غیرممکن است. امنیت، هدف اصلی خلقت بشر که همانا خلافت خداوندی در زمین است را به درستی متحقق می‌سازد. به انسان اجازه می‌دهد از استعداد ذاتی‌اش بهره‌گیری کند، مهارت‌هایش را به کار بگیرد، از توانایی‌هایش استفاده کند، از تمامی امکانات ماحول خود کار بگیرد و از عوامل بنیادی زندگی برای آبادی زمین استفاده نماید؛ زیرا امنیت و آرامش، سلامتی جسم و روح را تضمین می‌کند، زندگی بی‌دغدغه‌ای را به ارمغان می‌آورد، زمینه کسب و درآمدزایی صحیح را فراهم می‌کند و از همین جهت است که امنیت ثابت و حقیقی، مصالح افراد و جوامع را تأمین و تضمین می‌کند.

امنیت، یکی از عوامل اساسی و کاربردی است که زمینه رشد و شکوفایی، پیشرفت و ترقی و ارتقای ظرفیت‌ها و کیفیت‌ها را در مجال‌های مختلف زندگی مساعد می‌سازد، تا جایی‌که نوآوری‌های فکری، کشفیات ذهنی، برنامه‌های سیستماتیک و منظم، اکتشافات سالم و بی‌چون و چرا و اختراعات علمی، همه جزو پایه‌های بنیادین و عوامل حساس رشد و ترقی شمرده می‌شوند و زمینه رشد و ترقی فراهم نمی‌شود مگر در سایه امنیت ثابت و پابرجا که موجودیت این پایه‌های بنیادین را تقویت کرده و نیرو ببخشد تا باشد که انسان‌ها نسبت به جان و مال و ثروت و داشته‌هایشان اطمینان کامل داشته باشند.

امنیت داخلی در صورتی که امنیت خارجی در مخاطره باشد و بنابر عارضی یا به صورت موقتی از بین رفته باشد، آنرا تضمین می‌کند و در جامعه حاکم می‌گرداند و خطرات آنرا دفع می کند.

امنیت انواع مختلفی دارد که هر یک از آن‌ها در هر جامعه و منطقه‌ای متفاوت است و به انواع مختلفی تقسیم می شود:

  1. امنیت اجتماعی: امنیت اجتماعی عبارت است از حالتی که اجتماع را به سوی یک تنظیم متفق و متحد بکشاند و احساسات را تحریک کند و شعور اجتماعی آحاد ملت را نسبت به وطن و جامعه‌شان برانگیزد و لازم به ذکر است که منشأ امنیت اجتماعی، یک نظام مقتدر و مستقل است که به شکل بنیادی‌ای از آن نیرو می گیرد و به وسیله آن پایه های خود را محکم و استوار می دارد و اساساتش را تقویت می کند و به سبب آن جامعه را از جوامعی که بحران و بلبشو در آنها بیداد می کند، متمایز می نماید و استمرار و دوام و بقا می بخشد.
  2. امنیت اقتصادی: امنیت اقتصادی عبارت است از حالتی که در آن ثروت و داشته های مالی انسان ها تضمین می‌شود و در سایه آن تک تک افراد پشتیبانی می‌گردد و این نعمت زمانی حاصل می شود که تمام نیازمندی های مهم و لازمی افراد از قبیل: مسکن و پوشش و سلامتی تضمین شود و علاوه بر اینها، تضمین پایین ترین امکانات زندگی روزمره افراد جامعه نیز جزو لوازم است که این موهبت زمانی حاصل می شود که انسان اوضاع نفسانی خود را پالایش کند و اوضاع مادی فرد فرد جامعه را مورد بررسی و کاوش قرار دهد.
  3. امنیت محیطی: عبارت است از تحقق جوانب مختلف امنیت محیط از قبیل: آب و هوا و خشکی. این نوع امنیت زمانی متحقق می شود که تجاوزها پایان یابد، قوانین محافظتی وضع گردد، قوانین بر متجاوزین و متخلفینِ از قوانین اجرا گردد و همه این ها در تامین امنیت محیط سهم مجزا و نقش بارزی دارند.
  4. امنیت فردی یا شخصی: عبارت است از امنیت جانی که مردم نسبت به جان و نفس‌شان در امان باشند و این نوع امنیت زمانی متحقق می شود که تمام نیازمندی‌ها به صورت کامل تضمین شود و هیچ خطری مردم جامعه را تهدید نکند؛ مانند نیازمندی‌های فیزیولوژیکی و وظیفوی، رشد و ترقی، مکانت و جایگاه، امنیت و آرامش، دوستی و محبت و اطمینان و آرامش خاطر که این نیازها فقط و فقط با سعی و تلاش فراوان به ارمغان می آیند.
  5. امنیت غذایی: یعنی هر جامعه و ملتی باید این توانایی را داشته باشد که نیازمندی های غذایی خود را که در نوع خود از مهمترین و اساسی ترین نیازمندی ها است، در هر صورت فراهم کند خواه از طریق تولیدات داخلی یا واردات خارجی.
  6. امنیت قومی: بر هر قدرت و دولتی لازم است که پایگاه های نظامی و اقتصادی اش را حفظ و پاسداری کند، خواه این قدرت نظامی در سطح داخلی باشد یا همسان قدرت های مطرح جهانی باشد؛ زیرا میزان نیازمندی های هر ملت به دولت و قدرت نظامی و اقتصادی آن در میدان رویارویی با مشکلات مشخص و معلوم می شود و هرگاه تهدیدات داخلی یا خطرات خارجی جامعه را تهدید کند، اینجاست که قدر یک نظام برومند و مقتدر دانسته می شود که در برابر دشمن قدعلم کند و به نمایندگی از ملتش، در هر میدان سیاسی شانه بالا بیندازد.
  7. امنیت وطنی: امنیت وطنی آن است که دولت به تمام مؤسسات رسمی و نهادهای فعال در کشور مجال بدهد و حتی آنها را در راستای تامین امنیت کشوری حمایت مادی و معنوی نماید و در برابر دشمنان و مخالفانشان و همه تهدیدات داخلی و خارجی جهت برقراری آرامش و اطمینان آنان بایستد تا آنها نیز نقش خود را در تامین امنیت بازی کنند و وسهم خود را بپردازند تا باشد که امنیت عمومی برقرار گردد.
  8. امنیت شهری: این نوع امنیت به همه‌ی مردم ساکن در شهرها تعلق می گیرد؛ چراکه این نوع امنیت، به اقتصاد اجتماعی و فردی و انواع برنامه‌ها و پلان‌های عمرانی مرتبط است که از این منظر با همه انواع مذکور امنیت، پیوند ناگسستنی دارد.

مراجع:

  1. اسماعیل، محمدصادق؛ أمن الخلیج العربی، ص: ۱۷ و ۱۸٫
  2. الحاج حسن، توفیق محمد؛ أهمیه و دور الأمن الحضاری فی الحد من الجریمه فی المدن الفلسطینیه، ص: ۱۶، ۱۷، ۲۱، ۲۲ و ۲۳٫
  3. الترکی، عبدالله بن عبدالمحسن؛ الأمن فی حیاه الناس وأهمیته فی الإسلام، ص: ۲ و ۳٫

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *